Genetiğinizin “Check-Up”ı…

Tıp giderek hastalıkları önlemeye gerçek evriliyor. Sıhhatin korunması için hastalıkların oluşumunu engelleyecek ya da geciktirecek yeni prosedürler geliştiriliyor. Tıbbın bu dönüşümünde genetik bilim alanındaki yeni gelişmeler sayesinde oluşturulan genetik testler değerli bir rol oynuyor. Bu testler sadece kalıtsal hastalık risklerini göstermekle kalmayıp, beslenmeden idmana, cilt sıhhatinden ilaç kullanımına kadar şahsa özel hayat planlarının oluşturulmasını mümkün kılıyor. Örneğin genetik testlerle diyabet riskinin yüksek olduğu saptanan bir kişi, beslenme ve idman alışkanlıklarını genetik yapısına nazaran düzenleyerek hastalığın hiç gelişmemesini sağlayabiliyor. Bu da çağdaş tıbbın istikametini tedaviden önlemeye, yani kollayıcı ve şahsileştirilmiş sıhhat idaresine çeviriyor. Acıbadem Life Tıbbi Genetik Uzmanı Doç. Dr. Ahmet Yeşilyurt, genetik testlerin sıhhat idaresindeki tesirini anlatıyor.

Gluten hassasiyeti sandığınız… 

Genetik testler sırf kalıtsal hastalık risklerini göstermekle kalmıyor, bireyin hayat usulü seçimlerine de istikamet verebiliyor. Acıbadem Life Tıbbi Genetik Uzmanı Doç. Dr. Ahmet Yeşilyurt, genetik check-up testlerinin kanser, kalp ve nörolojik hastalıklar üzere ileri yaşlarda ortaya çıkan pek çok rahatsızlık için değerli ipuçları sunduğunu belirterek “Genetik testler sayesinde bir hastalığa yatkınlığımız olup olmadığını, toplumdaki başka bireylere nazaran riskimizin artmış olup olmadığını öğrenebiliyoruz. Bu da bize o hastalığın ortaya çıkmasını kolaylaştıran çevresel risk faktörlerinden uzak durma fırsatı veriyor. Yatkınlığımız olan bir hastalığa hiç yakalanmayabileceğimiz üzere, en makus ihtimalle başlangıcını yıllarca ertelemek mümkün. Bu da tedavi seçeneklerinin çok daha tesirli olabileceği bir periyoda ulaşmamızı sağlıyor” diyor.

Ancak her tanınan sıhhat trendinin herkese uygun olmadığını da hatırlatan Doç. Dr. Ahmet Yeşilyurt, “Genetik yapımız farklı olduğu için herkes için en gerçek diyet yahut idman birebir değildir. Örneğin kimi şahıslarda gluten değil, farklı karbonhidrat çeşitleri sorun yaratabilir” tabirlerini kullanıyor.

Hangi genetik test hangi bilgiyi verir?

Genetik testlerin, bedenin besinlere, idmana ve çevresel etkenlere nasıl reaksiyon verdiğini anlamada kıymetli ipuçları sunduğunu belirten Acıbadem Life Tıbbi Genetik Uzmanı Doç. Dr. Ahmet Yeşilyurt, “Bu testler sayesinde kişinin metabolizma suratı, besinleri sürece kapasitesi, kafein ya da karbonhidrat hassaslığı üzere özellikleri ortaya konulabiliyor. Bu bilgiler ışığında beslenme, idman, cilt bakım planları şahsa özel hale getiriliyor.

• Makro Besin Metabolizması Testi : Karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmasının genetik olarak nasıl çalıştığını gösterir; bireye özel beslenme planı oluşturulmasına rehberlik eder.
• Vitamin ve Mineral Emilim Testi: Vitamin ve mineral muhtaçlıklarını ortaya koyar. Örneğin MTHFR gen mutasyonu olan bireylerde folik asit takviyesi önerilir ve damar sıhhati ile gebelik planlaması desteklenir.
• Kas Lifi ve Tendon Yapısı Testi: Hangi spor çeşitlerine yatkın olduğunuzu ve travmalara karşı hassasiyetinizi gösterir. İdman tipi ve yoğunluğu şahsa özel planlanabilir.
• Yağ Yakımı ve Güç Kullanımı Testi: Genetik olarak düşük yağ yakımı olan bireylerde HIIT üzere özel antrenman programlarıyla metabolizma verimliliği artırılabilir.
• UV Hassasiyeti Testi: Güneşe karşı hassaslığı belirler; UV’ye hassasiyeti yüksek olan bireylerde daha güçlü SPF içeren eserler önerilir, cilt kanseri riskine karşı tedbir alınabilir.
• Kollajen Yıkımı ve Antioksidan Kapasite Testi: Kollajen kaybı süratli olan bireylerde erken periyotta kollajen takviyeli eser kullanımı; antioksidan kapasitesi düşük olanlarda C ve E vitamini destekleri önerilir.

Bir vücut herkese uymaz

Genetik biliminin ilerlemesiyle birlikte tıpta “bir vücut herkese uyar” yaklaşımının yerini şahsileştirilmiş sıhhat idaresine bıraktığını söyleyen Doç. Dr. Ahmet Yeşilyurt, “Artık bireylerin genetik yapısına nazaran ömür biçimi, tarama programları ve tedavi formülleri planlanabiliyor. Bu sayede hem hastalıklar ortaya çıkmadan evvel tedbir alınabiliyor hem de muhtemel hastalıklar erken evrede yakalanarak tedavi başarısı artırılıyor. Örneğin, ulusal kanser tarama programları ekseriyetle yaşa nazaran belirlenirken, genetik testler göğüs, yumurtalık yahut prostat kanseri üzere hastalıklarda riskin daha erken yaşta başlayabileceğini göstererek şahsa özel tarama planlarının oluşturulmasını sağlıyor. Tıpkı halde, diyabet ya da birtakım nörolojik ve göz hastalıklarının genetik kökeninin anlaşılması da tedavi yolunu büsbütün değiştirebiliyor. Örneğin, genetik testlerle saptanan MODY diyabet tipinde yalnızca beslenme düzenlemesi ve antrenmanla hastalık denetim altına alınabilirken, birtakım genetik tiplerde ilaç tedavisi gerekebiliyor. Bu da genetik testlerin sadece bir teşhis aracı değil, bireye mahsus sıhhat idaresinde yol gösterici bir rehber olduğunu ortaya koyuyor” diyor. 

Bir genetik test ile tüm sıhhat geleceğiniz

Gelecekte genetik testlerin erken teşhisten sağlıklı yaşlanmaya kadar birçok alanda tıbbın sonlarını tekrar tanımlayacağının altını çizen Acıbadem Life Tıbbi Genetik Uzmanı Doç. Dr. Ahmet Yeşilyurt, “Yapay zekâ takviyeli tahliller ve süratle ilerleyen genetik teknolojiler sayesinde artık sadece hastalık risklerini değil, yaşlanma süreçlerini de bireye özel olarak yönetmek mümkün hale geliyor. İnsan ömrünün uzamasıyla birlikte Alzheimer, demans ve kanser üzere hastalıkların büsbütün denetim altına alınabileceği bir periyoda yaklaşıyoruz. Genetik testlerin maliyetlerinin düşmesi ve erişilebilirliğinin artması ise bu bilgilerin herkes için ulaşılabilir olmasını sağlıyor. Yakın gelecekte her bireyin bir defa yaptıracağı genetik testle kendi risk haritasını öğrenip, hayat uzunluğu sıhhatini ferdî seviyede yönetmesi tıbbın yeni standardı haline gelecek” tabirlerini kullanıyor. 

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı