Zihinsel Yükler EMDR Terapisiyle Hafifletilebiliyor

Toplumda pek çok kişi hayatlarının bir periyodunda travmatik ya da zorlayıcı olan olaylara maruz kalıyor. Travmatik olayların başında çocukluk çağı ihmalleri, ani yahut beklenmedik kayıplar, ağır hastalıklar, kaza ve doğal afetler ile imtihan ya da performans baskısı üzere yüksek gerilim yaratan tecrübeler geliyor. Bu cins travmatik olaylara maruz kalan bireylerin belleğinde bu olay sağlıklı bir biçimde işlenmeden “donmuş” olarak kalıyor. İşlenmeden kalan bu anılar tetikleyici durumlarla karşılaşıldığında; çok endişe, dert, utanç ya da öfke üzere ağır yansılara yol açabiliyor. Bilimsel bir psikoterapi tekniği olan EMDR terapisiyle bireyin rahatsız edici ömür tecrübelerinden kaynaklanan duygusal ıstırap ve semptomların hafifletilmesi sağlanabiliyor. Memorial Şişli Hastanesi Klinik Psikoloji Bölümü’nden Uz.Psi. Sevcan Aktaş, “10 Ekim Dünya Ruh Sıhhati Günü” nedeniyle zihinsel travmalar ve tedavi sistemleri hakkında bilgi verdi.  

Beynin ruhsal yaraları uygunlaştırma kapasitesini harekete geçiriyor

Göz hareketleriyle duyarsızlaşma ve tekrar işlemleme (Eye Movement Desensitization and Reprocessing- EMDR) terapisi, rahatsız edici ya da zorlayıcı hayat tecrübelerinden kaynaklanan duygusal külfetlerin ve semptomların hafifletilmesine yardımcı olan bilimsel bir psikoterapi tekniğidir. Ruhsal travmanın beyindeki işlenme biçimine direkt temas eder. Tıpkı fizikî yaralanmalarda bedenin doğal olarak düzgünleşme sürecine girmesi üzere, EMDR terapisi de beynin ruhsal yaraları düzgünleştirme kapasitesini harekete geçirmemizi sağlar. 

Taciz, aşağılanma ve başarısızlık üzere birtakım kuvvetli anlar beyinde donmuş halde kalabiliyor

Kaza, kayıp, taciz üzere travmatik olaylar ile aşağılanma yahut başarısızlık üzere ağır gerilim yaratan tecrübeler, birtakım durumlarda beyin tarafından sağlıklı biçimde işlenemez ve işlenmemiş biçimde bellekte depolanabilir. Bu da tetikleyici durumlarla karşılaşıldığında ağır dehşet, korku, utanç ya da öfke üzere ağır yansılara yol açabilir. EMDR terapisi, bireyin doğal düzgünleşme sürecini başlatmak için özel olarak yapılandırılmış protokoller ve çift taraflı ikazım (göz hareketi, dokunsal yahut işitsel uyarı) teknikleri kullanılır.

Beyindeki işlenmeden donmuş durumlar EMDR terapisiyle yine işlenir

Terapist birinci olarak danışanın geçmiş hikayesini alır, yeni belirtileri kıymetlendirir ve gelecekteki amaçlarını anlamaya çalışır. Daha sonra birlikte çalışılacak anılar belirlenir. Bu anılar, olumsuz kanılar, vücut duyumları ve hisler eşliğinde terapide ele alınır. Terapi sırasında, danışanın beynindeki bilgi sürece sisteminin tekrar devreye girmesi hedeflenir. Zihinsel olarak bu anıyla temaslı rahatsız edici öğeler aktive edilirken, çift istikametli ikazım eşliğinde bu anı tekrar işlenir. 

Beyin “Bu şiddetli süreç geçti artık güvendeyim” bildirisini alır

Bu ihtarım, beynin sağ ve sol yarım küreleri ortasında irtibatı güçlendirir. Bu süreç, tıpkı uykudayken hayal gördüğümüz REM evresinde olduğu üzere, beynin bilgiyi sınıflandırıp duygusal yükünü azaltmasına yardımcı olur. Beyin, olayı artık “şu anda yaşanan bir tehdit” olarak değil, “geçmişte yaşanmış bir deneyim” olarak algılamaya başlar.

Bu yine işlemleme sırasında kişi, anıya eşlik eden olumsuz fikirleri ve ağır hisleri daha gerçekçi biçimde değerlendirmeye başlar. “Ben güçsüzüm” üzere inançların yerini “O anda elimden geleni yaptım” üzere daha istikrarlı fikirler alır. Duygusal yoğunluk azalır, bedensel gerginlik gevşer ve kişi kendini daha huzurlu hisseder.

Hangi durumlarda EMDR uygulanabilir?

Başlangıçta travma sonrası gerilim bozukluğu (TSSB) için geliştirilmiş olsa da EMDR şu durumlarda tesirli bir formda kullanılabilir: 

• Travma sonrası gerilim bozukluğu (TSSB)
• Kaygı bozuklukları
• Sınav telaşı ve performans baskısı
• Yas ve kayıp sonrası yaşanan duygusal zorlanmalar
• Özgüven eksikliği, değersizlik düşünceleri
• Çocukluk çağı ihmal yahut istismar deneyimleri
• Kaza, ameliyat üzere fizikî travmalardan sonra gelişen duygusal sorunlar

EMDR, gelecekteki korku verici olaylarda da kişiyi rahatlatabiliyor

EMDR terapisi yalnızca geçmişte yaşanmış travmalara değil, gelecekte dert uyandıran durumlara da uygulanabilir. Kimi vakit kişi şimdi yaşanmamış bir olay hakkında ağır gerilim yaşayabilir. “Sınavda yeniden panik olursam, toplantıda herkesin önünde konuşmam gerekirse…” üzere kişi de panik endişe yaratan durumlarda EMDR terapistiyle gelecekte olmasını beklediği sahneyi zihninde canlandırır. Bu sırada tekrar çift taraflı ikazım (örneğin göz hareketleri) uygulanır. Zihin, bu “olasılık sahnesi”ni işlerken kişi, o duruma karşı verdiği ağır yansıları hafifletir ve yavaş yavaş duruma duyarsızlaşır. Yani telaş, dehşet, panik üzere hisler azalır. Yerine daha istikrarlı, daha inançlı bir içsel karşılık gelişir. Bu çalışmada hedef, kişinin zihinsel olarak o olaya hazırlanmasını sağlamak, gerekli başa çıkma kaynaklarını harekete geçirmek ve beyni “bu durumu itimatla atlatabilirim” iletisine alıştırmaktır.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı